အာဆီယံစီးပြားေရးတိုးတက္မႈကို ေႏွးေကြးေစႏုိင္သၫ့္ အေမရိကန္-တ႐ုတ္ ကုန္သြယ္ေရးစစ္ပြဲ

Fri, 06/15/2018 - 08:02 -- admin_ygn

အေရွ႕ေတာင္အာရွ  ႏိုင္ငံမ်ားအသင္း (ASEAN)သည္ အေမရိကန္ျပည္ေထာင္စုႏွင့္တ႐ုတ္ႏိုင္ငံတို႔ၾကား တြင္ ျဖစ္ပြားလ်က္ရွိေသာ ကုန္သြယ္ေရးစစ္ပြဲ  (Trade war)ကို မလိုလားပါ ေၾကာင္း၊ ႏွစ္ႏိုင္ငံစလံုးအေနျဖင့္ ကိုယ္က်ဳိးစီးပြား ကာကြယ္သည့္ ကုန္သြယ္ေရးမူ၀ါဒ (Protectio- nism) ကို မက်င့္သံုးဘဲ လြတ္လပ္ေသာ ကုန္သြယ္ ေရး (Free trade)  ကို ဦးစားေပးေစလိုပါေၾကာင္း ေျပာၾကားလိုက္သည္။ ၂၀၁၈ ခုႏွစ္၊ ဧၿပီလ ေနာက္ဆံုးပတ္တြင္ စင္ကာပူႏိုင္ငံ၌  က်င္းပသည့္ (၃၂) ႀကိမ္ေျမာက္ အာဆီယံထပ္သီးအစည္းအေ၀းတြင္ ထိုကဲ့သို႔ေျပာၾကားလိုက္ျခင္းျဖစ္သည္။

ကမၻာ့စီးပြားေရး အင္အားအႀကီးမားဆံုး  ႏိုင္ငံ ႏွစ္ႏိုင္ငံၾကားတြင္ ျဖစ္ပြားေနေသာ ကုန္ သြယ္ေရးစစ္ပြဲ၏ ႐ုိက္ခတ္ႏိုင္ေခ်မ်ားကို အာဆီယံ ေခါင္းေဆာင္မ်ားက  သတိထားလ်က္ရွိသည္။ ထို႔ျပင္အဆိုပါႏွစ္ႏိုင္ငံ အေနျဖင့္ ဤျပႆနာကို ေကာင္းမြန္စြာ  ကိုင္တြယ္ေျဖရွင္းၾကမည္ျဖစ္ ေၾကာင္းလည္းအာဆီယံေခါင္းေဆာင္ မ်ားက သိရွိထားပါသည္။ အေမရိကန္ႏွင့္ တ႐ုတ္ႏိုင္ငံတို႔ သည္ အေကာက္ခြန္မ်ားကို တုိးျမႇင့္ေကာက္ခံျခင္း အားျဖင့္ စီးပြားေရးအရ အျပန္အလွန္တိုက္ခိုက္ ၿခိမ္းေျခာက္လ်က္ရွိသည္။ ဤကဲ့သို႔ ျဖစ္ပြားေန ျခင္းသည္ ကမၻာလံုးဆိုင္ရာ စီးပြားေရးကို စိန္ေခၚ လ်က္ရွိေသာ ပထ၀ီ၀င္ႏိုင္ငံေရး (Geopolitical dynamics) ႏွင့္လည္း ဆက္ႏြယ္ေနေၾကာင္း ေတြ႕ရွိရသည္။ကုန္သြယ္ေရးမိတ္ဖက္ႏွင့္ ႏိုင္ငံေရးမဟာမိတ္ အေမရိကန္ ျပည္ေထာင္စု ႏွင့္ တ႐ုတ္ႏိုင္ငံတို႔သည္ အေရွ႕ေတာင္အာရွေဒသအတြက္ စီးပြား ေရးအရလည္းေကာင္း၊ ႏိုင္ငံေရးအရ လည္းေကာင္း အေရးပါလ်က္ရွိသည္။ ထို႔ေၾကာင့္ အဆိုပါအင္ အားႀကီး ႏွစ္ႏုိင္ငံၾကားတြင္ ျဖစ္ပြားလ်က္ရွိေသာ ကုန္သြယ္ေရးပဋိပကၡက အာဆီယံ၏ ႀကီးက်ယ္ ခမ္းနားသည့္  စီးပြားေရးအသိုက္အ၀န္း တည္ ေထာင္ေနမႈ အရွိန္အဟုန္ကို ရပ္တန္႔ေႏွးေကြး သြားေစႏိုင္သည္။

တ႐ုတ္ႏိုင္ငံသည္ အာဆီယံ၏ အႀကီးဆံုး ေသာကုန္သြယ္ဖက္ႏုိင္ငံျဖစ္သည္။ အာဆီယံ-တ႐ုတ္လြတ္လပ္ ေသာ ကုန္သြယ္မႈေဒသ  (Asean-China Free Trade Areaသည္ ကမၻာ့အႀကီးဆံုး ေသာ  ကုန္သြယ္မႈေဒသျဖစ္သည္။ အာဆီယံ-တ႐ုတ္ေစ်းကြက္သည္ လူဦးေရ ၁ ဒသမ ၉ ဘီလ်ံ ရွိၿပီး ၂၀၁၁ ခုႏွစ္တြင္ စုစုေပါင္း ျပည္တြင္းအသား တင္ထုတ္လုပ္မႈတန္ဖိုး  (GDP) အေမရိကန္ေဒၚလာ ၉ ဒသမ ၅ ထရီလီယံရွိသည္။ အာဆီယံမွ တ႐ုတ္ သို႔ အမ်ားဆံုးတင္ပို႔ေသာ  ကုန္ပစၥည္းမ်ားမွာ လွ်ပ္စစ္ပစၥည္း၊ ကြန္ပ်ဴတာႏွင့္စက္ပစၥည္း၊ စက္ဆီ၊ ေခ်ာဆီႏွင့္ ေရနံထြက္ပစၥည္းမ်ား၊ ေအာ္ဂဲနစ္ဓာတု ပစၥည္းမ်ား၊ စားသံုးဆီႏွင့္ ေရာ္ဘာတို႔ျဖစ္သည္။ ၂၀၁၅ ခုႏွစ္တြင္ အာဆီယံ-တ႐ုတ္ ကုန္သြယ္မႈ တန္ဖိုးမွာ အေမရိကန္ေဒၚလာ ၃၄၆ ဘီလ်ံနီးပါးရွိ ၿပီး အာဆီယံ၏ စုစုေပါင္းကုန္သြယ္မႈ တန္ဖိုး၏ ၁၅ ဒသမ ၂ ရာခိုင္ႏႈန္းရွိပါသည္။အေမရိကန္သည္  အာဆီယံ၏ စတုတၳ အႀကီးမားဆံုးေသာ ကုန္သြယ္ဖက္ႏုိင္ငံျဖစ္သည္။ ၂၀၁၅ ခုႏွစ္တြင္ အာဆီယံႏွင့္ အေမရိကန္ကုန္သြယ္ခဲ့ေသာတန္ဖိုးမွာ အေမရိကန္ေဒၚလာ ၂၁၂ ဒသမ ၃၄ ဘီလ်ံရွိၿပီး အာဆီယံ၏ စုစုေပါင္း ကုန္ သြယ္မႈတန္ဖိုး၏ ၉ ဒသမ ၄ ရာခိုင္ႏႈန္းရွိပါသည္။ အာဆီယံမွ အေမရိကန္သို႔  တင္ပို႔ေသာ ကုန္စည္ အမ်ားစုမွာ လွ်ပ္စစ္ပစၥည္း၊ ကြန္ပ်ဴတာႏွင့္ စက္ ပစၥည္း၊ ဇာထိုးႏွင့္ ခ်ည္ထည္အ၀တ္အစားအျပင္ ေရာ္ဘာတို႔ ျဖစ္သည္။ အေမရိကန္မွ အာဆီယံသို႔တင္ပို႔ေသာကုန္စည္ အမ်ားစုမွာ ေလယာဥ္၊ ေလာင္ စာဆီ၊ စက္သံုးဆီ၊ မ်က္မွန္ႏွင့္ ေဆး၀ါးပစၥည္းမ်ား ျဖစ္သည္။

ထို႔ေၾကာင့္ အာဆီယံေခါင္းေဆာင္မ်ားသည္ အေမရိကန္ႏွင့္ တ႐ုတ္ၾကားျဖစ္ပြားေနေသာ ကုန္ သြယ္ေရးစစ္ပြဲကို အာ႐ံုစိုက္လ်က္ရွိသည္။ ထို႔ျပင္ အာဆီယံေခါင္းေဆာင္မ်ားသည္ အေမရိကန္ႏွင့္ တ႐ုတ္ႏိုင္ငံ တို႔အား  လက္ရွိအေကာက္ခြန္ႏႈန္း ထားသစ္မ်ားကို ေလွ်ာ့ခ်ေရးႏွင့္ အျပည္ျပည္ဆိုင္ ရာကုန္သြယ္မႈ စည္းမ်ဥ္းစည္းကမ္းမ်ား ေလးစား လိုက္နာေရးကိုလည္း တိုက္တြန္းခဲ့သည္။ အထူး သျဖင့္ ကမၻာ့ကုန္သြယ္ေရး အဖြဲ႕က  ခ်မွတ္ထား ေသာ ႏိုင္ငံစံုကုန္သြယ္မႈစနစ္ဆိုင္ရာ စည္းကမ္း သတ္မွတ္ခ်က္မ်ားကို  လိုက္နာေစၿပီး လက္ရွိ ျပႆနာကို ေျဖရွင္းရန္ တိုက္တြန္းခဲ့ၾကသည္။ အာဆီယံသည္ ဤျပႆနာကို အာ႐ံုစိုက္ေစာင့္ ၾကည့္လ်က္ရွိပါသည္။  အဘယ္ေၾကာင့္ဆိုေသာ္ အေမရိကန္ႏွင့္ တ႐ုတ္ႏိုင္ငံတို႔သည္ အာဆီယံ၏ကုန္သြယ္ ေရးမိတ္ဖက္မ်ား (Trading Partners) သာမက ႏိုင္ငံေရးမဟာမိတ္မ်ား (Political allies)လည္းျဖစ္ေသာ ေၾကာင့္ ျဖစ္ပါသည္။ကုန္သြယ္ေရးစစ္ပြဲ၏ ဆိုးက်ဳိးမ်ားအေရွ႕ေတာင္အာရွေဒသ၏ စီးပြားေရးတိုး တက္မႈကို ႐ိုက္ခတ္ႏိုင္ေသာေၾကာင့္ အေမရိကန္ ႏွင့္ တ႐ုတ္ၾကား စီးပြားဆက္ဆံေရးမေျပလည္မႈကို အာဆီယံ ေခါင္းေဆာင္မ်ားက ၀ိုင္း၀န္းအေျဖရွာ လ်က္ရွိပါသည္။ အထူးသျဖင့္ အာဆီယံသည္ တ႐ုတ္ႏိုင္ငံအပါအ၀င္ ႏိုင္ငံ ေျခာက္ႏိုင္ငံႏွင့္ ကုန္ သြယ္ေရးေပါင္းစည္းမႈကို အရွိန္ျမႇင့္တင္ ေဆာင္ ရြက္ေနေသာေၾကာင့္ျဖစ္သည္။ တစ္နည္းအားျဖင့္ ႏိုင္ငံ ၁၆ ႏိုင္ငံပါ၀င္ေသာ ေဒသဆိုင္ရာဘက္စံု စီးပြားေရးပူးေပါင္းမႈ (Regional Comprehensive Economic Partnership-RCEP) ကိုအေကာင္အထည္ေဖာ္ရန္ ႀကိဳးစားေနျခင္း ေၾကာင့္ျဖစ္သည္။

ထိုမွ်သာမက ဖိလစ္ပိုင္အပါအ၀င္ အခ်ိဳ႕ ေသာ အာဆီယံအဖြဲ႕၀င္ႏိုင္ငံမ်ားက အေမရိကန္ ျပည္ေထာင္စုႏွင့္  လြတ္လပ္ေသာ ကုန္သြယ္ေရး သေဘာတူညီခ်က္မ်ားထားရွိၿပီး အခြင့္အေရးမ်ား ရယူရန္ ႀကိဳးပမ္းလ်က္ရွိသည္။ ႏိုင္ငံႀကီး ႏွစ္ႏိုင္ငံ ၾကား ကုန္သြယ္ေရးစစ္ပြဲ၏  ဆိုးက်ဳိးမ်ားအျဖစ္ စီးပြားေရးတုံ႔ေႏွးျခင္း၊ ပို႔ကုန္ပမာဏက်ဆင္းျခင္း၊ အေရာင္းအ၀ယ္ျပဳလုပ္သည့္စရိတ္ ႀကီးျမင့္ျခင္း ႏွင့္ အလုပ္အကိုင္ရရွိမႈ က်ဆင္းျခင္းတို႔ကို ေတြ႕ ျမင္လာပါမည္။ “ဒီစစ္ပြဲက အာဆီယံေဒသတစ္ခု လံုးရဲ႕ စီးပြားေရးတိုးတက္ေနတဲ့   အရွိန္ကို ၿပိဳကြဲ ပ်က္စီးေစႏိုင္ပါတယ္။  အာဆီယံအဖြဲ႕၀င္ႏိုင္ငံ တစ္ႏိုင္ငံခ်င္းရဲ႕ တိုးတက္မႈကိုလည္း တားဆီးပိတ္ ပင္ရာ ေရာက္ပါတယ္။ အာဆီယံဟာ  ပို႔ကုန္ကို အားထားေနရတဲ့ ေဒသျဖစ္ပါတယ္။ အာဆီယံရဲ႕ ေရရွည္တုိးတက္မႈဟာလည္း ကမၻာတစ္၀န္းခ်ိတ္ ဆက္မႈေတြနဲ႕ ကမၻာလံုးဆိုင္ရာ တန္ဖိုးေျပာင္းလဲမႈ ကြင္းဆက္  (Global value chain) အေပၚမွာအမ်ား ႀကီးမွီခိုေနပါတယ္”ဟူ၍ ဖိလစ္ပိုင္ႏိုင္ငံ၊ စက္မႈႏွင့္ ကုန္သြယ္ေရးဦးစီးဌာန၊ ေဒသဆိုင္ရာဆက္ဆံေရး ဌာနခြဲမွဴး Myrene C.Bedano က ေျပာၾကားပါ သည္။

အေမရိကန္သမၼတ   Donald J. Trump က သံမဏိႏွင့္  အလူမီနီယံ  သြင္းကုန္မ်ားအေပၚ အေကာက္ ခြန္တိုးျမႇင့္ ေကာက္ခံရာမွ ကုန္သြယ္ ေရးစစ္ပြဲမီးပြား  စတင္လြင့္စင္လာျခင္းျဖစ္သည္။ ဤအခ်က္က အေမရိကန္သမၼတ၏ ကိုယ္က်ဳိးစီး ပြားကာကြယ္သည့္ ရပ္တည္ခ်က္ကို ပိုမိုခိုင္မာအား ေကာင္းေစခဲ့သည္။ အေမရိကန္သမၼတက သံမဏိ တင္သြင္းမႈအေပၚ ၂၅ ရာခိုင္ႏႈန္းႏွင့္ အလူမီနီယံ တင္သြင္းမႈအေပၚ ၁၀ ရာခိုင္ႏႈန္း ေကာက္ခံရန္ အတည္ျပဳခဲ့သည္။ ဤေပၚလစီက ကမၻာလံုးဆိုင္ ရာ ကုန္သြယ္ေရးကို  ဆိုးက်ဳိး (Adverse effect) သက္ေရာက္ေစႏိုင္သည္။ အဘယ္ေၾကာင့္ဆိုေသာ္ အေမရိကန္ျပည္ေထာင္စုသည္   ကမၻာ့သံမဏိ အမ်ားဆံုး တင္သြင္းေသာ ႏိုင္ငံျဖစ္ပါသည္။အေမရိကန္ျပည္ေထာင္စုသည္  ၂၀၁၆  ခုႏွစ္တြင္ ကမၻာ့စုစုေပါင္း   သံမဏိတင္သြင္းမႈ တန္ဖိုး၏ ၈ ရာခုိင္ႏႈန္းခန္႔တင္သြင္းခဲ့သည္။ သံမဏိတင္သြင္းမႈပမာဏ အရ ကမၻာ့ဒုတိယႏွင့္ တတိယ အမ်ားဆံုး တင္သြင္းေနေသာ ဂ်ာမဏီႏွင့္ ေတာင္ ကိုရီးယားႏိုင္ငံတို႔ထက္ ၁၅ ရာခိုင္ႏႈန္းေက်ာ္ ပိုမို တင္သြင္းလ်က္ရွိပါသည္။

ထို႔ေၾကာင့္ ၂၀၁၈ ခုႏွစ္၊ ဧၿပီလဆန္းပိုင္းတြင္ တ႐ုတ္ႏိုင္ငံက အေမရိကန္ႏိုင္ငံကို လက္တုံ႕ျပန္ သည့္အေနျဖင့္ အေမရိကန္ထုတ္ကုန္ ၁၀၆ မ်ဳိး အေပၚ အေကာက္ခြန္တိုးျမႇင့္ေကာက္ခံမည္ျဖစ္ ေၾကာင္းေၾကညာခဲ့သည္။ တ႐ုတ္ႏိုင္ငံသည္ အေမ ရိကန္ႏိုင္ငံထံမွ ႏွစ္စဥ္၀ယ္ယူတင္သြင္းေနေသာ အေမရိကန္ထုတ္ကုန္မ်ား၏  တန္ဖိုးစုစုေပါင္း ေဒၚလာ ၅၀ ဘီလ်ံဖိုးအေပၚ အေကာက္ခြန္တိုးျမႇင့္ ေကာက္ခံရန္ ရည္ရြယ္ထားသည္။

ထို႔ျပင္ အာရွတိုက္၏ စီးပြားေရးအင္အား ႀကီးျဖစ္ေသာ  တ႐ုတ္ႏိုင္ငံသည္ အေမရိကန္၏ သံမဏိႏွင့္   အလူမီနီယံထုတ္ကုန္မ်ားအေပၚ အေကာက္ခြန္တိုးျမႇင့္ျခင္းကို ကမၻာ့ကုန္သြယ္ေရး အဖြဲ႕ WTO ထံတင္ျပ ထားသည္။ ထိုကဲ့သို႔ ေကာက္ခံျခင္းသည္ ၁၉၉၄ ခုႏွစ္ ကုန္သြယ္ေရးႏွင့္ အေကာက္ခြန္ဆုိင္ရာ    သေဘာတူညီခ်က္ (General Agreement on Tariffs and Trade of 1994) ကိုလည္းေကာင္း၊ သြင္းကုန္မ်ား၏ ႐ိုက္ ခတ္မႈဒဏ္ကို ကာကြယ္သည့္ သေဘာတူညီခ်က္ (Agreement on Safeguards)

ကိုလည္းေကာင္း ခ်ဳိးေဖာက္ျခင္းျဖစ္ေၾကာင္း တ႐ုတ္က အေမရိကန္ ကို စြပ္စြဲထားသည္။

အာဆီယံေခါင္းေဆာင္မ်ားသည္ အေမ ရိကန္-တ႐ုတ္ ကုန္သြယ္ေရးပဋိပကၡအျပင္RCEP ဟူေသာ ေဒသဆိုင္ရာေပါင္းစည္းမႈ ပိုမိုတိုးတက္ ေရးႏွင့္ ေရွ႕လုပ္ငန္းစဥ္မ်ားကိုေဆြးေႏြးခဲ့ ၾကသည္။RCEP သည္ ၾသစေၾတးလ်၊ တ႐ုတ္၊ အိႏၵိယ၊ ဂ်ပန္၊ နယူးဇီလန္ႏွင့္  ေတာင္ကိုရီးယားတို႔ ပါ၀င္ၿပီး အာဆီယံက ဦးေဆာင္သည့္ ေဒသဆိုင္ရာကုန္ သြယ္မႈျမႇင့္တင္ေရးအဖြဲ႕ျဖစ္သည္။ RCEPသည္ အာဆီယံႏွင့္ ေဖာ္ျပပါ ေျခာက္ႏိုင္ငံၾကား လြတ္ လပ္ေသာကုန္သြယ္ေရး (Bilateral FTA)ကို ပိုမို ျမႇင့္တင္ရန္ရည္ရြယ္သည္။ ၂၀၁၆ ခုႏွစ္တြင္RCEPႏိုင္ငံမ်ား၏ စုစုေပါင္းလူဦးေရမွာ ၃ ဒသမ ၅၃ ဘီလ်ံရွိၿပီး စုစုေပါင္း  GDP မွာ အေမရိကန္ ေဒၚလာ ၂၃ ဒသမ ၈ ထရီလီယံရွိလ်က္ လူတစ္ဦး ခ်င္း၀င္ေငြမွာ အေမရိကန္ေဒၚလာ ၆၇၅၉ ေဒၚလာ ရွိပါသည္။(၃၂)ႀကိမ္ေျမာက္ အာဆီယံထိပ္သီးအစည္း အေ၀းတြင္   အာဆီယံေခါင္းေဆာင္မ်ားသည္ အာဆီယံအဖြဲ႕၀င္ႏိုင္ငံမ်ား၏ စိန္ေခၚမႈႏွင့္ ေဘး အႏၲရာယ္မ်ားကို တုံ႔ျပန္ႏိုင္စြမ္း (Resiliency) ႏွင့္  ဆန္းသစ္ေျပာင္းလဲမႈ   (Innovation)) တို႔ကို အေလးထား ေဆြးေႏြးခဲ့ၾကသည္။ အဘယ္ေၾကာင့္ ဆိုေသာ္ ယေန႔ကမၻာႀကီးသည္  ႏိုင္ငံေရးႏွင့္ စီးပြား ေရး စိန္ေခၚမႈသစ္မ်ားကို ရင္ဆုိင္ေနရသည့္ကာလ ျဖစ္ေသာေၾကာင့္ ျဖစ္ပါသည္။

 

Soruce:businessmirror

 

 

International Trade News

Pages