(၆) ႀကိမ္ေျမာက္အာဆီယံ-အိႏၵိယစီးပြားေရး၀န္ႀကီးမ်ားအစည္းအေ၀းက်င္းပ။

အာဆီယံစီးပြားေရး၀န္ႀကီးမ်ား (AEM) ႏွင့္ အိႏၵိယသမၼတႏုိင္ငံစီးပြားေရး၊ ကူးသန္းေရာင္း၀ယ္ေရးႏွင့္ စက္မႈ၀န္ႀကီးတို႔၏ ေျခာက္ႀကိမ္ေျမာက္ ညိႇႏႈိင္းေဆြးေႏြးပြဲ (6th AEM-India Consultations) အားစကၤာပူႏုိင္ငံ၌ ၂၀၀၈ ခုႏွစ္ ၾသဂုတ္လ ၂၈ ရက္ေန႔တြင္က်င္းပခဲ့ပါသည္။ ေဆြးေႏြးညိႇႏႈိင္းပြဲမ်ားကို စကၤာပူႏုိင္ငံကုန္သြယ္ေရးႏွင့္ စက္မႈလုပ္ငန္း ၀န္ႀကီးဌာန၀န္ႀကီး H.E Lin Hng Kiang ႏွင့္ အိႏၵိယႏုိင္ငံစီးပြားေရးႏွင့္ ကူးသန္း ေရာင္း၀ယ္ေရးႏွင့္ စက္မႈ၀န္ႀကီးဌာန၀န္ႀကီး H.E. Kamal Nath တုိ႔က ပူးတဲြသဘာပတိအျဖစ္ ေဆာင္ရြက္ခဲ့ပါသည္။
ႏွစ္ပတ္လည္ေဆြးေႏြးပြဲကို ၀န္ႀကီးမ်ားက ကမၻာ့ကုန္သြယ္ေရးႏွင့္ေဒသဆုိင္ရာကုန္သြယ္ေရးအား အက်ဳိးသက္ေရာက္မႈရွိေနသည့္ ျပႆနာမ်ားႏွင့္ျဖစ္ေပၚတုိးတက္မႈအေျခ အေနမ်ားကို ေဆြးေႏြးခဲ့ၾကပါသည္။ အထူး သျဖင့္ အာဆီယံႏွင့္အိႏၵိယႏုိင္ငံတုိ႔ေဆာင္ရြက္ေနသည့္ ႏွစ္ႏုိင္ငံ ကုန္သြယ္မႈ၏ ထူးျခားကိစၥရပ္မ်ားကို ေဆြးေႏြး ခဲ့ပါသည္။
ကမၻာ့ကုန္သြယ္ေရးႏွင့္ေဒသဆုိင္ရာကုန္သြယ္ေရးတြင္စိန္ေခၚမႈမ်ားရွိေနေသာ္လည္းအာဆီယံ-အိႏၵိယႏွစ္ဘက္အျပန္အလွန္ကုန္သြယ္မႈကထူးျခားသည့္ႏႈန္းထားႏွင့္ ဆက္လက္ တုိးတက္ေနသည့္အတြက္၀န္ႀကီးမ်ား ကမွတ္တမ္းတင္ထားရွိခဲ့ပါသည္။ ၂၀၀၅ ခုႏွစ္မွ ၂၀၀၇ ခုႏွစ္အတြင္း အာဆီယံႏွင့္အိႏၵိယတုိ႔၏ကုန္စည္ကုန္ သြယ္မႈသည္တစ္ႏွစ္ပ်မ္းမွ် ၂၈ ရာခုိင္ႏႈန္းတိုးတက္ခဲပါသည္။ အလားတူကာလတြင္ အာဆီယံအဖြဲ႔က အိႏၵိယႏုိင္ငံသုိ႕ ျပည္ပပုိ႔ကုန္တင္ပုိ႔ရာတြင္ ႏွစ္စဥ္ပ်မ္းမွ် ၃၁ ရာခုိင္ႏႈန္းတုိးတက္ခဲ့ၿပီး အာဆီယံအဖြဲ႕ ၏ တင္ပို႔မႈသည္ အဓိကကုန္သြယ္ဖက္မ်ား တြင္ အျမင့္မားဆုံးျဖစ္ခဲ့ပါသည္။ အာဆီယံစုစုေပါင္းကုန္သြယ္မႈမွာ အာဆီယံ-အိႏၵိယကုန္သြယ္မႈေ၀စု သည္ ဆက္လက္တုိးတက္ေနၿပီး အိႏၵိယႏုိင္ငံသည္သတၱမေျမာက္အႀကီးဆုံး ကုန္သြယ္ဖက္ႏုိင္ငံျဖစ္လ်က္ရွိပါသည္။ ရင္းႏီွးျမႇဳပ္ႏွံမႈကုိၾကည့္ပါက ၂၀၀၇ ခုႏွစ္တြင္ အာဆီယံ ေဒသတြင္ အိႏၵိယႏုိင္ငံ၏ တုိက္႐ုိက္ရင္းႏွီးျမႇဳပ္ႏွံမႈမွာတန္ဖုိးအားျဖင့္အေမရိကန္ေဒၚလာ ၆၄၁သန္းရွိၿပီး ၂၀၀၀ ခုႏွစ္ေနာက္ပုိင္းတြင္ အျမင့္ဆုံး စံခ်ိန္ျဖစ္ခဲ့ပါသည္။
ကုန္စည္ကုန္သြယ္ေရးႏွင့္သက္ဆုိင္ေသာေဆြးေႏြးပြဲျဖစ္သည့္အာဆီယံ-အိႏၵိယလြတ္လပ္ေသာ သေဘာတူညီခ်က္ (AIFTA) ကုိ အၿပီးသတ္ သေဘာတူညီမႈရွိခဲ့ၿပီျဖစ္ေၾကာင္း ၀န္ႀကီးမ်ားကေၾကညာခဲ့ပါသည္။ ေဆြးေႏြးညိႇႏႈိင္းပြဲတြင္အခက္အခဲမ်ားရွိခဲ့ေသာ္လည္း အေကာက္အခြန္ေလွ်ာ့ခ်ေရးႏွင့္/သုိ႔မဟုတ္ ဖ်က္သိမ္းေရးသေဘာတူညီခ်က္ကုိ ႏွစ္ဘက္စလုံးကရရွိေအာင္ေဆာင္ရြက္ႏုိင္ခဲ့ေၾကာင္း ၀န္ႀကီးမ်ားကႏွစ္ၿခိဳက္စြာ သေဘာတူညီ ၾကပါသည္။ ဤအခ်က္မ်ားသည္ လူဦးေရအားျဖင့္ ၁ ဒသမ ၇ ဘီလွ်ံရွိၿပီး ၂၀၀၇ ခုႏွစ္တြင္ စုစုေပါင္း ျပည္တြင္းထုတ္လုပ္မႈခန္႔မွန္းေျခအေမရိကန္ေဒၚလာ ၂၃၈၁ဘီလွ်ံရွိေနသည့္ ဤေဒသတြင္ လြတ္လပ္ေသာေစ်းကြက္ထူေထာင္ေရးသည္ အဓိကက်သည့္ အေျခခံမ်ားျဖစ္ပါသည္။ အာဆီယံႏွင့္အိႏၵိယႏုိင္ငံအတြက္သာမက အေရွ႕အာရွေဒသႀကီးတစ္ခုလုံးအတြက္ပါေရရွည္တည္တံ့သည္တုိးတက္မႈႏွင့္ ေကာင္းမြန္သည့္ သာယာ၀ ေျပာမႈကိုေပးစြမ္းႏုိင္မည့္စီးပြားေရးအလားအလာမ်ားကို ေဖာ္ေဆာင္ရာတြင္ AIFTA က အဓိကအေန အထားတြင္ရွိေန ေၾကာင္း၀န္ႀကီးမ်ားက ႐ႈျမင္သုံးသပ္ၾကပါသည္။
အာဆီယံ-အိႏၵိယကုန္စည္ကုန္သြယ္မႈသေဘာတူညီခ်က္ (ASEAN-India Trade and in Goods Agreement) ႏွင့္ အျငင္းပြားမႈေျဖရွင္းေရးဆုိင္ရာ အာဆီယံ-အိႏၵိယ သေဘာ တူညီခ်က္ (ASEAN-India Agreement on Dispute Settlement Mechanism) တုိ႔ကုိ ၂၀၀၈ ခုႏွစ္ ဒီဇင္ဘာလတြင္က်င္းပမည့္ အာဆီယံ-အိႏၵိယ ထိပ္သီး ေဆြးေႏြးပြဲတြင္ တင္ျပႏိုင္ရန္အတြက္အရာရွိမ်ားကအၿပီးသတ္ျပဳစုႏုိင္ရန္၀န္ႀကီးမ်ားကသေဘာတူခဲ့ပါသည္။ ၂၀၀၉ ခုႏွစ္ ဇန္န၀ါရီလ ၁ ရက္ေန႔မွစ၍ အေကာက္ခြန္ေလွ်ာ့ခ်ေရး ကတိျပဳခ်က္ မ်ားကို ရည္မွန္းခ်က္ထား၊ ျပင္ဆင္ထားရန္ ၀န္ႀကီးမ်ားကသေဘာတူခဲ့ပါသည္။
၀န္ေဆာင္မႈကုန္သြယ္ေရးႏွင့္ရင္းႏွီးျမႇဳပ္ႏွံမႈကိစၥတုိ႕ကို တစ္ခ်ိန္တည္းပူးတြဲ၍ ညိႇႏႈိင္းေဆြးေႏြးႏိုင္ရန္အတြက္ အတတ္ႏုိင္ဆုံးစတင္ေဆာင္ရြက္ႏုိင္ရန္ႏွင့္ အာဆီယံ-အိႏၵိယ ဘက္စုံစီးပြားေရးပူးေပါင္းေဆာင္ရြက္ေရးသေဘာတူ ညီခ်က္ (ASEAN-India Comprehensive Economic Co-operation Agreement) ကုိ အၿပီးသတ္ ေဆာင္ရြက္ႏုိင္ ရန္အတြက္၂၀၀၉ ခုႏွစ္တြင္အၿပီးတင္သြင္းႏုိင္္ရန္အတြက္ အရာရွိမ်ားအား၀န္ႀကီးမ်ား ကၫႊန္ၾကားခဲ့ပါသည္။
၀န္ႀကီးမ်ားသည္ ဒုိဟာေဆြးေႏြးပြဲ (Doha Round) တြင္ ေနာက္ဆုံးျဖစ္ေပၚတုိးတက္မႈမ်ားကိုတင္ျပၿပီး ပုိမုိခုိင္မာေသာႏုိင္ငံစုံကုန္သြယ္မႈစနစ္ က အဖြဲ႔၀င္မ်ားအားလုံး အထူးသျဖင့္ ဖြံ႔ၿဖိဳးဆဲႏုိင္ငံမ်ားအားလုံးကို အက်ဳိး ျဖစ္ထြန္းေစႏုိင္ေၾကာင္းအေလးေပးတင္ျပခဲ့ၾကပါသည္။ ဒုိဟာေဆြးေႏြးပြဲ (Doha Round) သည္ဖြံ႔ၿဖိဳးတုိးတက္ေရး ေဆြးေႏြးပြဲ (Development Round) ျဖစ္သည့္အတြက္ ထုိေဆြးေႏြးပြဲကုိ ေအာင္ျမင္ေအာင္ ေဆာင္ရြက္ႏုိင္ပါက ဖြံ႔ၿဖိဳးၿပီးႏုိင္ငံမ်ားကို အက်ဳိးစီးပြားျဖစ္ထြန္းေစမည္ျဖစ္ပါသည္။ အထူးသျဖင့္ စုိက္ပ်ဳိးေရး ႏွင့္၀န္ေဆာင္မႈမ်ား ပါ၀င္ေသာ နယ္ပယ္အားလုံးတြင္ ခ်ိန္သားကုိက္ၿပီး ႏွစ္ဘက္စလုံးအတြက္ အက်ဳိး ျဖစ္ေစေသာ ရလဒ္မ်ားကို ေဆာင္ၾကဥ္ေပးႏုိင္ေရးအတြက္ ထုိေဆြးေႏြးပြဲ တြင္ တက္တက္ၾကြၾကြႏွင့္အျပဳသေဘာျဖင့္ ပါ၀င္ ေဆာင္ရြက္ရန္ ၀န္ႀကီးမ်ားကထပ္မံအတည္ျပဳခဲ့ပါသည္။
ကမၻာ့ကုန္သြယ္ေရးအဖြဲ႔တြင္ လာအုိျပည္သူ႔ဒီမုိကရက္တစ္သမၼတႏုိင္ငံပါ၀င္ႏုိင္ေရးအတြက္ ဆက္လက္ ေထာက္ခံၾကရန္ ၀န္ႀကီးမ်ားက ကတိ ျပဳခဲ့ၾကပါသည္။


တင္ျပသူ။ ေဒါက္တာထိန္လင္း
ဇစ္ျမစ္။ ASEAN Website