နည္းပညာေပးေရးဌာနခြဲ - ၁

ရိတ္သိမ္းခ်ိန္လြန္နည္းပညာက႑သည္စိုက္ပ်ိဳးေရးက႑၏က႑ခြဲ တစ္ရပ္ဟု ေခၚဆို ၿပီး စားသံုးသီးႏွံမ်ားကို လူအမ်ားစားသံုးႏိုင္သည္အထိျပဳျပင္ ထုတ္လုပ္ေပးရသည့္ လုပ္ငန္း အဆင့္မ်ား ေပါင္းစပ္ထားျခင္းျဖစ္သည္။ ရိတ္သိမ္းျခင္း၊ နယ္ေလွ႔ျခင္း၊ သန္႔စင္ျခင္း၊ အဆင့္ ခြဲျခားျခင္း၊ အေျခာက္ခံျခင္း၊ သိုေလွာင္ျခင္း၊ ပိုးမႊားကာကြယ္ႏွိမ္နင္းျခင္း၊ အရည္အေသြးထိန္း သိမ္းျခင္း၊ စံခ်ိန္စံညႊန္းသတ္မွတ္ျခင္း၊ သယ္ယူျခင္း၊ ႀကိတ္ခြဲျခင္း၊ ႀကိတ္ခြဲျပဳျပင္ျခင္း၊ ထုတ္ပိုး ျခင္းႏွင့္ ကိုင္တြယ္ထိန္းသိမ္းျခင္းတို႔ ျဖစ္ပါသည္။
ရိတ္သိမ္းခ်ိန္လြန္နည္းပညာဆိုသည္မွာ စားနပ္ရိကၡာမ်ား ဖူလံုေစေရးအတြက္ ရိတ္ သိမ္းၿပီးေနာက္ပိုင္း ေလလြင့္ဆံုးရံႈးမႈမ်ား ေလ်ာ့က်ေစေရး (သို႔မဟုတ္) ကာကြယ္ေရးအတြက္ အသံုးျပဳရေသာနည္းစနစ္ႏွင့္ အေထာက္အကူပစၥည္းမ်ားကို ေခၚပါသည္။ ရိတ္သိမ္းၿပီးေနာက္ ပိုင္း ေလလြင့္ဆံုးရႈံးမႈသည္ အရည္ အေသြးအားျဖစ္ေစ၊ အေရ အတြက္အားျဖင့္ျဖစ္ေစ ျဖစ္ေပၚႏိုင္ၿပီး ရိတ္သိမ္းကာလမွစားသံုးသူလက္၀ယ္ ေရာက္ရွိသည္ အထိလုပ္ငန္းအဆင့္မ်ားတြင္ လည္း ျဖစ္ေပၚႏိုင္ပါသည္။

စီးပြားေရးႏွင့္ကူးသန္းေရာင္း၀ယ္ေရး၀န္ႀကီးဌာနမွ ျမန္မာ့လယ္ယာထြက္ကုန္ပစၥည္း ေရာင္း၀ယ္ေရးသည္ ရိတ္သိမ္းခ်ိန္လြန္နည္းပညာအသံုးခ်ဌာန (Post Harvest Technology Application Center) ကို ၁၉၇၉ ခုႏွစ္တြင္ စတင္တည္ေထာင္ခဲ့ပါသည္။ ရိတ္သိမ္းခ်ိန္လြန္ နည္းပညာအသံုးခ်ဌာန၏ မူလစီမံကိန္း အဆိုျပဳခ်က္ကို ကမာၻ႕ကုလသမဂၢစားနပ္ရိကၡာႏွင့္ စိုက္ပ်ိဳးေရးအဖြဲ႕ FAO မွ ပညာရွင္တစ္ဦးကေရးဆြဲေပးခဲ့ၿပီး (FAO) မွပင္ ရန္ပံုေငြရွာေဖြေပးခဲ့ ပါသည္။ ၁၉၈၁ ခုႏွစ္တြင္ အာရွဖြံ႕ၿဖိဳးေရးဘဏ္မွ ေထာက္ပံ့ေငြေပးျခင္း၊ ဓါတ္ခြဲခန္းသံုးပစၥည္း ကိရိယာႏွင့္ စာအုပ္မ်ား၀ယ္ယူျခင္း၊ ပညာသင္ေစလႊတ္ျခင္း စသည္တို႔ကိုေဆာင္ရြက္ခဲ့ပါ သည္။
ရိတ္သိမ္းခိ်န္လြန္နည္းပညာအသံုးခ်ဌာန ဖြံ႕ၿဖိဳးတိုးတက္ေရးစီမံကိန္း ဆက္လက္ အေကာင္အထည္ေဖၚရန္အတြက္ ဂ်ပန္အစိုးရမွ ၁၉၈၁-၁၉၈၂ ခုႏွစ္ မ်ားအတြင္ ေလ့လာေရး မစ္ရွင္မ်ား ေစလႊတ္ၿပီး ၁၉၈၃ ခုႏွစ္တြင္ အေထာက္အပံ႔ေပးရန္ သေဘာတူညီခဲ့ပါသည္။ အဆိုပါသေဘာတူညီခ်က္အရ လက္ရွိေျမေနရာျဖစ္ေသာ လွည္းကူးၿမိဳ႕နယ္၊ ကၽြန္းကေလး ေက်းရြာအနီး (၂၉.၀၄) ဧကရွိေသာ ေျမေနရာတြင္ ၁၉၈၄ ခုႏွစ္အတြင္း စတင္တည္ေထာင္ ခဲ့ပါသည္။ ၁၉၈၅ ခုႏွစ္၊ မတ္လ (၂၃) ရက္ေန႔တြင္ ရိတ္သိမ္းခ်ိန္လြန္နည္းပညာအသံုးခ်ဌာန ကိုျမန္မာအစိုးရထံ လႊဲေျပာင္းေပးခဲ့ပါသည္။
တည္ေထာင္ရျခင္း၏ရည္ရြယ္ခ်က္
ရိတ္သိမ္းခိ်န္လြန္နည္းပညာအသံုးခ်ဌာနသည္ စီးပြားေရးကုန္ထုတ္လုပ္မႈ လုပ္ငန္း တစ္ခုမဟုတ္ပဲ၊ ကုန္ပစၥည္းေရာင္း၀ယ္ေဖါက္ကားမႈကို သြယ္၀ိုက္၍ အက်ိဳးျပဳရန္ တည္ ေထာင္ထားျခင္းျဖစ္ပါသည္။ ရိတ္သိမ္းခ်ိန္လြန္နည္းပညာအသံုးခ်ဌာနကို စားသံုးသီးႏွံမ်ား စိုက္ပ်ိဳးထုတ္လုပ္မႈလုပ္ငန္းမ်ား (Pre-harvest operation) ရိတ္သိမ္းၿပီးေနာက္ပိုင္း လုပ္ငန္း မ်ား (Post-harvest operation) ဆက္စပ္ညွိႏိႈင္းပူးေပါင္းေဆာင္ရြက္ေပးႏိုင္သည့္ အဖြဲ႕ အစည္းတစ္ရပ္အေနျဖင့္ ရပ္တည္ရန္ ရည္ရြယ္ခဲ့ပါသည္။ စားသံုးသီးႏွံမ်ား ၀ယ္ယူေရး၊ သယ္ ယူေရး၊ သိုေလွာင္ေရး၊ ႀကိတ္ခြဲေရး၊ ထုတ္ပိုးေရးလုပ္ငန္းမ်ား၌ တိုးတက္သည့္နည္းပညာရပ္ မ်ားကို အက်ိဳးရွိစြာလက္ခံအသံုးျပဳႏိုင္သည္ႏွင့္အမွ် အေရအတြက္ႏွင့္ ပါတ္သက္၍ျဖစ္ေစ၊ အရည္အေသြးႏွင့္ ပါတ္သက္၍ျဖစ္ေစ ဖြံ႕ၿဖိဳးတိုးတက္လာလွ်င္ ႏိုင္ငံေတာ္ႏွင့္ ပုဂၢလိက အပိုင္းမွ စားသံုးသီးႏွံမ်ားေရာင္း၀ယ္ေရးလုပ္ငန္း၌ အက်ိဳးေက်းဇူးမ်ားရရွိလာႏိုင္မည္ျဖစ္ေပ သည္။
ရည္ရြယ္ခ်က္တာ၀န္မ်ား
* စားသံုးသီးႏွံမ်ား (ေကာက္ႏွံမ်ား၊ ပဲမ်ိဳးစံု၊ သစ္သီးမ်ား အပါအ၀င္) ၀ယ္ယူေရး၊ သိုေလွာင္ေရး၊ ႀကိတ္ခြဲေရး၊ အရည္အေသြးထိန္းသိမ္းေရး တို႔ ေခတ္မီတိုးတက္လာေစေရး အတြက္ သုေတသနျပဳလုပ္ေတြ႕ရွိသည့္ နည္းပညာရပ္မ်ားကို က်ယ္ျပန္႔စြာ အသံုးခ်ႏိုင္ေရး အတြက္ ျဖန္႔ေ၀ရန္၊
* စားသံုးသီးႏွံမ်ားရိတ္သိမ္းခူးဆြတ္ တူးေဖၚၿပီးေနာက္ ေလလြင့္ဆံုးရႈံးမႈမ်ား ေလွ်ာ့ခ် ေရးႏွင့္ အရည္အေသြးထိန္းသိမ္းေရးအတြင္ စမ္းသပ္ေလ့လာမႈမ်ား အစဥ္တစိုက္ေဆာင္ရြက္ သြားရန္၊
* သမရိုးက်ကိရိယာတန္ဆာပလာမ်ား၊ ျပည္တြင္းသယံဇာတပစၥည္းမ်ားႏွင့္ အလြယ္ တကူရရွိႏိုင္ေသာ ပစၥည္းမ်ားကို အသံုးျပဳျခင္းျဖင့္ တန္ဖိုးနည္း ရိတ္သိမ္းခ်ိန္လြန္နည္းပညာ တိုးတက္လာေရးကို ေဆာင္ရြက္ရန္၊
* အရည္အေသြးထိန္းသိမ္းေရး၊ ပိုးမႊားကာကြယ္ေရး၊ သိုေလွာင္ေရး၊ ႀကိတ္ခြဲေရး၊ ႀကိတ္ခြဲျပဳျပင္ေရး၊ ေဘးထြက္ပစၥည္းအသံုးခ်ေရး၊ နည္းပညာျဖန္႔ေ၀ေရး၊ စီးပြားေရးရႈေဒါင့္မွ ဆန္းစစ္ေ၀ဖန္ေရး စသည့္လုပ္ငန္းမ်ားတိုးတက္ဖြံ႕ၿဖိဳးေအာင္ ေဆာင္ရြက္ရန္၊
* ျပည္တြင္းျပည္မွ နည္းပညာရပ္မ်ားကို စူးစမ္းေလ့လာသုေတသနျပဳလုပ္ၿပီး ေရေျမ သဘာ၀အရ မိမိတိုင္းျပည္ႏွင့္ကိုက္ညီသည္မ်ားကို လက္ေတြ႕ အသံုးခ်ႏိုင္ေရးကို ေဆာင္ရြက္ရန္၊
ဖြဲ႕စည္းမႈ
ရိတ္သိမ္းခ်ိန္လြန္နည္းပညာအသံုးခ်ဌာနကို ေအာက္ေဖၚျပပါ ဌာနစု (၇) ခုျဖင့္ ဖြဲ႕စည္း ထားပါသည္။
(၁)    အရည္အေသြးထိန္းသိမ္းေရးႏွင့္ စံခ်ိန္စံညႊန္းဌာနစု
(၂)    သိုေလွာင္မႈနည္းပညာႏွင့္ ပိုးမႊားကာကြယ္ေရးဌာနစု
(၃)    ေဘးထြက္ပစၥည္းအသံုးခ်ေရးသုေတသနဌာနစု
(၄)    နည္းပညာျဖန္႔ေ၀ေရးဌာနစု
(၅)    စီးပြားေရးသုေတသနႏွင့္ စီမံကိန္းဌာနစု
(၆)    စီမံေရးႏွင့္ ေငြစာရင္းဌာနစု
ေအာက္ေဖၚျပပါ အေထာက္အကူျပဳဓါတ္ခြဲခန္းမ်ား၊ စက္ရံုငယ္မ်ား၊ အလုပ္ရံုအေဆာက္အဦ မ်ားႏွင့္ ေခတ္မီစက္ကိရိယာမ်ားျဖင့္ ရည္မွန္းခ်က္တာ၀န္မ်ား ေပါက္ေရာက္ေအာင္ျမင္ေစရန္ ေဆာင္ရြက္လ်က္ရွိပါသည္ -
(၁)    သီးႏွံ (ရူပ) ဓါတ္ခြဲခန္း (Grain Physical Laboratory)
(၂)    သီးႏွံ (ဓါတု) ဓါတ္ခြဲခန္း (Grain Chemical Laboratory)
(၃)    ဆီႏွင့္ဆီထြက္သီးႏွံဓါတ္ခြဲခန္း (Oil and Fats Laboratory)
(၄)    အာဖလာေဆာ့ဆင္ဓါတ္ခြဲခန္း (Aflatoxins Laboratory)
(၅)    ပိုးသတ္ေဆးၾကြင္းဓါတ္ခြဲခန္း (
(၆)    ပိုးမႊားဓါတ္ခြဲခန္း
(၇)    စာၾကည့္တိုက္
(၈)    အင္ဂ်င္နီယာပံုဆြဲခန္း
(၉)    ျပဳတ္ဆန္စမ္းသပ္ခန္း
(၁၀)    ဆန္စက္ (တစ္နာရီတစ္တန္က်)
(၁၁)    စက္အစိတ္အပိုင္းလိုက္ ႏိႈင္းယွဥ္ရန္ ယူနစ္မ်ား
(၁၂)    စားသံုးဆီစမ္းသပ္ထုတ္လုပ္ေရးစက္ရံု
(၁၃)    အလုပ္ရံု
(၁၄)    စမ္းသပ္သိုေလွာင္ရန္ သိုေလွာင္ရံုႏွင့္ဆိုင္လိုမ်ား
(၁၅)    သင္တန္းသား/သူ(၅၀)ဦးကိုလက္ခံပို႔ခ်ႏိုင္သည့္ သင္တန္းခန္းမႏွင့္အိပ္ေဆာင္