ျမန္မာနိုင္ငံတြင္ ကုန္သြယ္မႈမူဝါဒဆန္းစစ္ျခင္း ေလ့က်င့္ခန္းေဆာင္ရြက္မည့္ကိစၥဆိုင္ရာတင္ျပျခင္း

၂။ ထို့အျပင္ ၂၀၁၂ ခုနွစ္၊ ဇြန္လ ၁၈ ရက္ေန့နွင့္ ၁၉ ရက္ေန့မ်ားတြင္ WTO မွ ကြ်မ္းက်င္သူ Expert (၂)ဦးသည္ ေနျပည္ေတာ္သို့ လာေရာက္၍ ဌာနဆိုင္ရာအဖဲြ့အစည္းမ်ားမွ ဘာသာရပ္ဆိုင္ရာ ကြ်မ္းက်င္သူမ်ားကို ဖိတ္ၾကား၍ ကုန္သြယ္မႈမူဝါဒ ဆန္းစစ္ျခင္းဆိုင္ရာကိစၥမ်ားကို အေသးစိတ္ ရွင္းလင္းတင္ျပေဆြးေနြးခဲ့ပါသည္။ တက္ေရာက္လာသူမ်ားက သိရိွလိုသည္မ်ားကို ေဆြးေနြးေမးျမန္း ခဲ့ျကပါသည္။

၃။ ျမန္မာနိုင္ငံတြင္ ကုန္သြယ္မႈမူဝါဒဆန္းစစ္ျခင္း ေလ့က်င့္ခန္းကို စတင္ ေဆာင္ရြက္နိုင္ရန္ သမၼတရံုးသို့ တင္ျပခြင့္ျပုခ်က္ရယူခဲ့ရာ သမၼတရံုးမွ ၁၇-၁၀-၂၀၁၂ ရက္ေန့စဲြပါစာအမွတ္၊ ၁၀(၈)/၇/ သမၼတရံုး ျဖင့္ ေဆာင္ရြက္ခြင့္ျပဳခဲ့ပါသည္။

၄။ ယခုအခါ WTO မွ ကုန္သြယ္မႈနွင့္ဆက္နြယ္ေနသည့္ အခ်က္အလက္မ်ားဆိုင္ရာ ေမးခြန္းလွြာ မ်ားကို ေပးပို့လာပါသျဖင့္ သက္ဆိုင္ရာဌာနအဖဲြ့အစည္းမ်ားက ယင္းတို့နွင့္သက္ဆိုင္သည့္ ေမးခြန္းမ်ားကို ျပန္လည္ေျဖၾကားနိုင္ေရးအတြက္ သက္ဆိုင္ရာအဖဲြ့အစည္းမ်ားသို့ ဆက္လက္ေပးပို့ရန္ ေဆာင္ ရြက္လွ်က္ရိွပါသည္။

၅။ သက္ဆိုင္ရာဌာနမ်ားမွ ေျဖျကားလွြာမ်ားလက္ခံရရိွပါက ျပန္လည္စုစည္းကာ WTO သို့ ဆက္လက္ေပးပို့သြားမည္ျဖစ္ပါသည္။

၆။ WTO အတြင္းေရးမႉးခု်ပ္ရံုးမွလည္း အဆိုပါဖိတ္ျကားလွြာမ်ားကို ျပန္လည္ေလ့လာဖတ္ရႈကာ မရွင္းလင္းသည့္အခ်က္မ်ား၊ ပိုမိုသိရိွလိုသည့္အခ်က္မ်ားကို သက္ဆိုင္ရာဌာနအဖဲြ့အစည္းမ်ားမွ တာဝန္ရိွပုဂၢိဳလ္မ်ားနွင့္ ျပန္လည္ေဆြးေႏြးညိွနိွုင္းနိုင္ရန္အတြက္ WTO မွ ကြ်မ္းက်င္သူ Expert မ်ားသည္ ေနျပည္ေတာ္သို့ ထပ္မံလာေရာက္၍ ေဆြးေနြးညိွနိွုင္းမည္ျဖစ္ပါသည္။ အဆိုပါေဆြးေနြးညိွ နိွုင္းခ်က္မ်ားအေပၚ WTO အတြင္းေရးမႉးခု်ပ္ရံုးက ၄င္းတို့၏အစီရင္ခံစာ(မူၾကမ္း)ကို ျပဳစုကာ ျမန္မာနိုင္ငံသို႔ေပးပို႔၍ သေဘာထားမွတ္ခ်က္ျပန္လည္ေတာင္းခံမည္ျဖစ္ပါသည္။

၇။ WTO အတြင္းေရးမႉးခု်ပ္ရံုးက သေဘာထားမွတ္ခ်က္ျပန္လည္ေတာင္းခံလာပါက သက္ဆိုင္ရာ ဌာနအဖဲြ့အစည္းမ်ား၏ သေဘာထားမွတ္ခ်က္ကိုရယူေတာင္းခံျပီး WTO အတြင္းေရးမႉးခု်ပ္ရံုးအဖဲြ့သို့ ဆက္လက္ေပးပို့သြားပါမည္။

၈။ စီးပြားေရးနွင့္ကူးသန္းေရာင္းဝယ္ေရးဝန္ျကီးဌာနအေနျဖင့္လည္း မိမိတို့နိုင္ငံနွင့္သက္ဆိုင္သည့္ အစီရင္ခံစာ (မူၾကမ္း)ကို ျပဳစုကာ အထက္အဖဲြ့အစည္းသို့ တင္ျပအတည္ျပဳခ်က္ရယူျပီး၊ WTO အတြင္းေရးမႉးခု်ပ္ရံုးအဖဲြ႕သို႔ ဆက္လက္ေပးပို႔သြားပါမည္။

၉။ အဆိုပါအစီရင္ခံစာ (၂)ခုအေပၚ WTO အျခားအဖဲြ႕ဝင္နိုင္ငံမ်ားက သိရိွလိုသည္မ်ားေမးျမန္း လာပါက သက္ဆိုင္ရာဌာနအဖဲြ့အစည္းမ်ားနွင့္ ေဆြးေနြးညိွနိွုင္းကာ ျပန္လည္ေျဖျကားသြားမည္ျဖစ္ပါ သည္။

၁၀။ WTO အတြင္းေရးမႉးခု်ပ္ရံုးအဖဲြ႕၏ အဆိုျပဳေရးဆဲြထားေသာ အစီအစဉ္အရ ျမန္မာနိုင္ငံအတြက္ ကုန္သြယ္မႈမူဝါဒဆန္းစစ္ျခင္းဆိုင္ရာအစည္းအေဝးကို ဆြစ္ဇာလန္နိုင္ငံ၊ ဂီ်နီဗာျမိဳ႕ရိွ WTO အတြင္းေရးမႉးခု်ပ္ရံုးတြင္ ၂၀၁၃ ခုနွစ္၊ နိုဝင္ဘာလကုန္ခန္႔တြင္ က်င္းပျပဳလုပ္ရန္ ရည္ရြယ္ထား ေၾကာင္းသိရိွရပါသည္။ ထို့သို႔ေဆာင္ရြက္ျပီးပါက ျမန္မာနိုင္ငံ၏ ကုန္သြယ္မႈမူဝါဒဆန္းစစ္ျခင္း ေလ့က်င့္ခန္းလုပ္ငန္းစဉ္ျပီးေျမာက္မည္ျဖစ္ပါသည္။ 

ကမၻာ့ကုန္သြယ္ေရးအဖြဲ႕(WTO)

ျမန္မာႏုိင္ငံသည္ ကမၻာ့ကုန္သြယ္ေရးအဖြဲ႕၏ မူလအဖြဲ႕ျဖစ္ေသာ GATT အဖြဲ႕စတင္ခ်ိန္ ၁၉၄၇ ခုႏွစ္ ကတည္းက မူလအဖြဲ႕၀င္ ၂၃ ႏိုင္ငံတြင္ အဖြဲ႕၀င္အျဖစ္ ပါ၀င္ခဲ့ပါသည္။ ထို႔ျပင္ ၁၉၉၅ ခုႏွစ္တြင္ GATT အဖြဲ႕မွ ကမၻာ့ကုန္သြယ္ေရးအဖြဲ႕သို႔ ေျပာင္းလဲဖြဲ႕စည္းခ်ိန္တြင္လည္း အဖြဲ႕၀င္အျဖစ္ ဆက္လက္ပါ၀င္ခဲ့ပါသည္။ စီးပြား ေရးႏွင့္ကူးသန္းေရာင္း၀ယ္ေရး၀န္ႀကီးဌာနသည္ National Enquiry Point for WTO အျဖစ္ ၁၉၉၇ ခုႏွစ္မွ စတင္တာ၀န္ယူေဆာင္ရြက္ခဲ့ပါသည္။ စီးပြားေရးႏွင့္ကူးသန္းေရာင္း၀ယ္ေရး၀န္ႀကီးဌာနမွ အရာထမ္းတစ္ဦးကို ဆြစ္ဇာလန္ႏုိင္ငံ၊ ဂ်ီနီဗာၿမိဳ႕ရွိ ကမၻာ့ကုန္သြယ္ေရးအဖြဲ႕ဆုိင္ရာ ျမန္မာကုိယ္စားလွယ္ရံုးတြင္ တာ၀န္ေပးအပ္ ထားပါသည္။ လက္ရွိတြင္ သံမွဴးအျဖစ္ တာ၀န္ေပးအပ္ထားသူမွာ ဦးစိုးျမင့္ေအာင္ျဖစ္၍ ဆက္သြယ္နုိင္သည့္ အီးေမးလ္လိပ္စာမွာ CLOAKING ျဖစ္ပါသည္။

ကမၻာ့ကုန္သြယ္ေရးအဖြဲ႕၏ ၀န္ႀကီးမ်ားအဆင့္ ညီလာခံကို ၂ ႏွစ္လ်င္တစ္ႀကိမ္ က်င္းပခဲ့ရာ ျမန္မာ ႏုိင္ငံမွ ကိုယ္စားလွယ္အဖြဲ႔မ်ား ပါ၀င္တက္ေရာက္ခဲ့ပါသည္။

ကမၻာ့ကုန္သြယ္ေရးအဖြဲ႕မွ ႀကီးမွဴး၍ ေဒသတြင္းက်င္းပသည့္ ကမၻာ့ကုန္သြယ္ေရးအဖြဲ႕ သေဘာတူညီ ခ်က္မ်ားဆိုင္ရာမ်ားႏွင့္စပ္လ်ဥ္းသည့္ သင္တန္း၊ ေဆြးေႏြးပြဲ၊ အလုပ္ရံုေဆြးေႏြးပြဲမ်ားသို႔ ျမန္မာႏိုင္ငံရွိ သက္ ဆိုင္ရာ ၀န္ႀကီးဌာနမ်ားမွ ကိုယ္စားလွယ္မ်ားအား ေစလႊတ္တက္ေရာက္ေစပါသည္။ ထို႔အျပင္ ကမၻာ့ကုန္သြယ္ ေရးအဖြဲ႕ဆိုင္ရာ ေဒသတြင္းေဆြးေႏြးပြဲမ်ားႏွင့္ အမ်ိဳးသားအဆင့္ ေဆြးေႏြးပြဲမ်ားကိုလည္း ျမန္မာႏုိင္ငံမွ လက္ခံ က်င္းပေပးခဲ့ပါသည္။

ကမၻာ့ကုန္သြယ္ေရးအဖြဲ႔၏ အေျခခံမူမ်ားမွာ-

(က) ကုန္သြယ္မႈတြင္ ခြဲျခားမႈမရွိေစေရး၊

(ခ) ညွိႏွဳိင္းေဆြးေႏြးမႈမ်ားျဖင့္ လြတ္လပ္စြာကုန္သြယ္မႈကို ေဖာ္ေဆာင္ေရး၊

(ဂ) ပြင့္လင္းျမင္သာမႈရွိေစေရး၊

(ဃ) မွ်တစြာယွဥ္ၿပိဳင္မႈကိုအားေပးေရး၊

(င) ဖြံ႕ၿဖိဳးတုိးတက္မႈႏွင့္ စီးပြားေရးျပဳျပင္ေျပာင္းလဲမႈကို အားေပးေရး တို႔ျဖစ္ပါသည္။

ကမၻာ့ကုန္သြယ္ေရးအဖြဲ႔၏ လုပ္ငန္းတာဝန္မ်ားမွာ-

(က) အဖြဲ႕ဝင္ႏိုင္ငံမ်ားမွ သေဘာတူညီခဲ့ေသာ ကုန္သြယ္မႈဆုိင္ရာ သေဘာတူညီခ်က္မ်ားကို လိုက္ပါအေကာင္အထည္ေဖာ္ေရး စီမံခန္႔ခြဲရန္၊

(ခ) ကုန္သြယ္မႈဆုိင္ရာ ညွိႏွဳိင္းေဆြးေႏြးမႈမ်ား ေဆာင္ရြက္ရန္၊

(ဂ) ကုန္သြယ္မႈဆုိင္ရာ အျငင္းပြားမႈျပသနာမ်ား ေျဖရွင္းေဆာင္ရြက္ရန္၊

(ဃ) ႏိုင္ငံအလိုက္ အမ်ိဳးသား ကုန္သြယ္မႈမူဝါဒမ်ားကို ဆန္းစစ္ရန္၊

(င) ဖြံ႔ၿဖိဳးဆဲႏိုင္ငံမ်ားအတြက္ နညး္ပညာဆိုင္ရာအကူအညီႏွင့္ သင္တန္းမ်ားေပးရန္၊

(စ) အျခားႏိုင္ငံတကာအဖြဲ႔အစည္းမ်ားႏွင့္ ပူးေပါငး္ေဆာင္ရြက္ရန္ တို႔ျဖစ္ပါသည္။

ဒိုဟာညွိႏွဳိင္းေဆြးေႏြးပြဲမ်ား

ကမၻာ့ကုန္သြယ္ေရးအဖြဲ႔ ဖြဲ႔စည္းတည္ေထာင္ၿပီးေနာက္ ကာတာႏိုင္ငံ၊ ဒိုဟာၿမိဳ႕တြင္ က်င္းပျပဳလုပ္ခဲ့ေသာ ကမၻာ့ကုန္သြယ္ေရးအဖြဲ႔၏ စတုတၳအႀကိမ္ ဝန္ႀကီးမ်ားအဆင့္ညီလာခံ၏ ဆံုးျဖတ္ခ်က္အရ ဒိုဟာညွိႏွဳိင္းေဆြးေႏြးပြဲမ်ားကို က်င္းပလွ်က္ရွိပါသည္။ အဆိုပါ ေစ့စပ္ေဆြးေႏြးပြဲ၏ အစီအစဥ္မ်ားကို ဖြံ႔ၿဖိဳးဆဲႏွင့္ ဖြံ႔ၿဖိဳးမႈအနည္းဆံုးနုိင္ငံမ်ားအတြက္ ကုန္သြယ္မႈက႑ဖြံ႔ၿဖိဳးတိုးတက္လာေစေရး ႏွင့္ လြတ္လပ္ၿပီးတရားမွ်တေသာ ကမၻာ့ကုန္သြယ္မႈစနစ္တစ္ရပ္ ေဖာ္ေဆာင္ႏိုင္ေရး ဦးတည္ခ်က္မ်ားႏွင့္ ခ်မွတ္ေဆာင္ရြက္ေနျခင္းျဖစ္ပါသည္။

ဒိုဟာဖြံ႔ၿဖိဳးမႈအစီအစဥ္( Doha Development Agenda DDA)ေဆြးေႏြးပြဲမ်ားကို ၂၀၀၂ခုႏွစ္မွ စတင္ခဲ့ရာ ၂၀၁၁ခုႏွစ္တြင္ ၁၀စုႏွစ္အတြင္း ခ်ဥ္းနင္းဝင္ေရာက္ၿပီးျဖစ္ပါသည္။ ၂၀၁၁ခုႏွစ္အကုန္ႏွင့္ ၂၀၁၂ခုႏွစ္အေစာပိုင္းကာလမ်ားတြင္ ကမၻာ့ကုန္သြယ္ေရးအဖြဲ႔ ညႊန္ၾကားေရးမွဴးခ်ဳပ္အသစ္ ျပန္လည္ေရြးခ်ယ္ရန္ ရွိေနသျဖင့္ ၂၀၁၁ခုႏွစ္သည္ ေဆြးေႏြးပြဲမ်ား အဆံုးသတ္ေရးအတြက္ ေနာက္ဆံုးအခြင့္အေရးကာလ ျဖစ္သျဖင့္ အဖြဲ႔ဝင္ႏိုင္ငံအားလံုးက အတတ္ႏိုင္ဆံုး ႀကိဳးစားရန္ လိုအပ္လွ်က္ရွိပါသည္။