မဟာမဲေခါင္ေဒသခြဲ လူႏွင့္ ကုန္စည္မ်ား နယ္စပ္ျဖတ္ေက်ာ္ပို႔ေဆာင္မႈ လြယ္ကူေခ်ာေမြ႔ေစေရး သေဘာတူညီခ်က္ CBTA အေၾကာင္း သိေကာင္းစရာမ်ား။

မဟာမဲေခါင္ေဒသခြဲ အစီ အစဥ္ကုိ အာရွဖြ႔ံၿဖိဳးေရးဘဏ္ရဲ႕ ပ့ံပုိးမႈ နဲ႔ ၁၉၉၂ ခုႏွစ္က စတင္ၿပီး အဖြဲ႔၀င္ (၆)ႏုိင္ငံနဲ႔ ဖြဲ႔စည္းခဲ့ပါတယ္။ အဖြဲ႔၀င္ ႏုိင္ငံမ်ားမွာ ကေမၻာဒီးယားဘုရင့္ႏုိင္ငံ၊ တ႐ုတ္ျပည္သူ႔သမၼတႏိုင္ငံ (ယူနန္ ျပည္နယ္)၊ လာအုိဒီမုိကရက္တစ္ ျပည္သူ႔သမၼတႏုိင္ငံ၊ ျပည္ေထာင္စု ျမန္ မာႏုိင္ငံ၊ ထုိင္းဘုရင့္ႏုိင္ငံႏွင့္ ဗီယက္နမ္ ဆုိရွယ္လစ္သမၼတ ႏုိင္ငံတုိ႔ျဖစ္ၾကၿပီး တ႐ုတ္ျပည္သူ႕သမၼတႏုိင္ငံမွလြဲ၍ က်န္ (၅)ႏုိင္ငံမွာ အေရွ႕ေတာင္အာရွႏုိင္ငံ မ်ားအသင္း အာဆီယံအဖြဲ႔၀င္မ်ားျဖစ္ ၾကပါတယ္။
မဟာမဲေခါင္ေဒသခြဲလုပ္ ငန္းေဆာင္ရြက္မႈမွာ ပုိမုိဆက္သြယ္ ယွက္ႏြယ္မႈျဖင့္ အရည္အေသြးေကာင္း မြန္ေစရန္ ယွဥ္ၿပိဳင္မႈမ်ား တုိးျမႇင့္ၾကၿပီး ၾကြယ္၀ခ်မ္းသာေသာ လူမႈအဖြဲ႔ အစည္း ျဖစ္ေစေရး၊ ေမွ်ာ္မွန္းေသာလုပ္ငန္းေဆာင္ရြက္မႈျဖစ္ပါတယ္။
မဟာမဲေခါင္ေဒသအတြင္း ပူးေပါင္းေဆာင္ရြက္လ်က္ရွိတဲ့ လုပ္ငန္းနယ္ပယ္မွာ ေဒသတြင္းအေျခခံအ ေဆာက္အအုံဖြ႔ံၿဖိဳးတုိးတက္ေရး၊ ပုိ႔ေဆာင္ေရး၊ စြမ္းအင္၊ ဆက္သြယ္ေရး၊ ခရီးသြားလာေရးလုပ္ငန္းတုိးျမႇင့္ေရး၊ ကုန္သြယ္ေရးနဲ႔ ရင္းႏွီးျမႇဳပ္ႏွံေရး၊ ပတ္၀န္းက်င္ထိန္းသိမ္းေရး၊ လူသား အရင္းအျမစ္ဖြံ႕ၿဖိဳးေရးတုိ႔ျဖစ္ပါတယ္။
အဖြဲ႔၀င္ႏုိင္ငံမ်ားအတြင္း ပုိမုိ ဆက္သြယ္ယွက္ႏြယ္ႏုိင္ရန္မွာ တစ္ႏုိင္ငံ နဲ႔တစ္ႏုိင္ငံ ဆက္သြယ္ေရးလမ္း ေၾကာင္းမ်ား ခ်ိတ္ဆက္ျခင္း၊ လူႏွင့္ ကုန္စည္မ်ားတစ္ႏိုင္ငံနဲ႔တစ္ႏုိင္ငံ နယ္စပ္ျဖတ္ေက်ာ္ သယ္ယူပုိ႔ေဆာင္ ရန္အတြက္ ႏုိင္ငံတစ္ႏုိင္ငံ ခ်င္းစီရဲ႕ ဥပေဒ၊ ယဥ္ေက်းမႈ၊ ဓေလ့ထုံးစံမ်ားကုိ အေျခခံတဲ့ နယ္စပ္ျဖတ္ေက်ာ္ေရး သေဘာတူညီခ်က္တုိ႔ လည္း လုိအပ္ခ်က္အျဖစ္ ေပၚထြက္လာပါတယ္။ ဆက္သြယ္ေရးလမ္းေၾကာင္းမ်ားအျဖစ္ အာဆီယံအေ၀းေျပးလမ္းမႀကီးမ်ား အျပင္ မဟာမဲေခါင္ေဒသခြဲ ၏ အေရွ႕ -အေနာက္ စီးပြားေရး စႀကၤန္၊ ေတာင္-ေျမာက္စီးပြားေရးစႀကၤန္ႏွင့္ ေတာင္ပုိင္း စီးပြားေရးစႀကၤန္တုိ႔ကုိ သတ္မွတ္၍ စီမံကိန္းမ်ားေဆာင္ရြက္ လ်က္ရွိၾက ပါတယ္။ မဟာမဲေခါင္ေဒသ ခြဲ လူႏွင့္ ကုန္စည္မ်ား နယ္စပ္ျဖတ္ေက်ာ္ပုိ႔ ေဆာင္မႈလြယ္ကူေခ်ာေမြ႕ေစေရး မူေဘာင္ သေဘာတူစာခ်ဳပ္ Framework Agreement for Facilitation of the Cross-Border Transport of Goods and People in the GMS ကုိ လာအုိ၊ ထုိင္းနဲ႔ ဗီယက္နမ္ ႏုိင္ငံတုိ႔က ၂-၁၁-၁၉၉၉ ရက္ေန႔မွာ လာအုိႏုိင္ငံ၊ ဗီယန္းက်န္းၿမိဳ႕၌ လည္းေကာင္း၊ ကေမၻာဒီးယားႏုိင္ငံက ၁-၁၁-၂၀၀၇ ရက္ေန႔တြင္ ျမန္မာႏုိင္ငံ၊ ရန္ကုန္ၿမိဳ႕၌ လည္းေကာင္း၊ တ႐ုတ္ျပည္ သူ႔သမၼတ ႏုိင္ငံ၃-၁၁-၂၀၀၂ရက္ေန႔ တြင္ ကေမၻာ ဒီးယားႏုိင္ငံ၊ ဖႏြမ္းပင္ၿမိဳ႕၌ လည္း ေကာင္း၊ ျမန္မာႏုိင္ငံက ၁၉-၉-၂၀၀၃ ရက္ေန႔တြင္ တ႐ုတ္ျပည္သူ႕သမၼတ ႏုိင္ငံ၊ ဒါလီၿမိဳ႕၌လည္းေကာင္း အသီးသီးလက္မွတ္ေရးထုိးခဲ့ၾကပါတယ္။
နယ္စပ္ျဖတ္ေက်ာ္ပုိ႔ ေဆာင္ရာတြင္ လုပ္ငန္းမ်ားစြမ္းရည္ တုိးျမင့္လာေစေရး၊ စရိတ္စက သက္သာေစေရးႏွင့္ စီးပြားေရးအက်ဳိး အျမတ္အျမင့္မားဆုံးရရွိေရးတုိ႔အတြက္ ႏုိင္ငံအခ်င္းခ်င္းပူးေပါင္းေဆာင္ရြက္ေရးမွာ အေရးႀကီးလာတာကုိ သိျမင္လာတဲ့အေပၚ အာရွဖြံ႔ၿဖိဳးေရးဘဏ္က လည္းနည္းပညာအကူအညီေပးၿပီး ေဒသတြင္း တညီ တၫြတ္တ ည္းရွိေစမယ့္ မဟာမဲေခါင္ေဒသခြဲ လူႏွင့္ကုန္စည္ မ်ား နယ္စပ္ျဖတ္ေက်ာ္ပုိ႔ေဆာင္မႈ လြယ္ကူေခ်ာေမြ႕ေစေရးသေဘာတူညီ ခ်က္ GMS Cross-Border Transport Agreement ကုိ ၂၀၀၆ ခုႏွစ္မွစ၍ ေရးဆြဲခဲ့ၾကပါတယ္။ အာဆီယံတြင္ ASEAN Goods in Transit Multimodal Transport ႏွင့္ Inter State Transport ဟူ၍ ၃ မ်ဳိးခြဲျခား ေဆာင္ရြက္ ေသာ္လည္း GMS-CBTA ၌ စာခ်ဳပ္တစ္ခုတည္းမွာ အက်ဳံး၀င္ေစ ရန္ အဲဒီက႑မ်ားအားလုံး ေရးဆြဲထား ေသာ စာခ်ဳပ္ျဖစ္ပါတယ္။ သေဘာတူ စာခ်ဳပ္ဟာ မူေဘာင္ သေဘာတူစာ ခ်ဳပ္ျဖစ္၍ အပုိဒ္ေပါင္း ၄၄ ခု၊ အပုိင္း ၁၀ ပုိင္း ခြဲျခားထားပါတယ္။ လက္ေတြ႔ အေကာင္အထည္ေဖာ္ က်င့္သုံးရန္ အတြက္ အေသးစိတ္အခ်က္အလက္ မ်ား ေဖာ္ျပပါ၀င္တဲ့ ေနာက္ဆက္တြဲ (Annex) ၁၇ ခု နဲ႔ အေျချပစာခ်ဳပ္ ငယ္ (protocol) ၃ ခုပါ၀င္ပါတယ္။ အဖြဲ႔၀င္ႏုိင္ငံအားလုံးညႇိႏႈိင္းၿပီး လက္ခံ အတည္ျပဳမွသာ အေကာင္ အထည္ေဖၚႏုိင္မွာျဖစ္ပါတယ္။ အဲဒီေနာက္ ဆက္တြဲ (Annex) ၁၇ ခု နဲ႔အေျချပ စာခ်ဳပ္(protocol) ၃ ခုတုိ႔ရဲ႕ ေခါင္း စည္းမ်ားကေတာ့-
အႏၲရာယ္ရွိေသာ ကုန္ ပစၥည္းမ်ားသယ္ေဆာင္ျခင္း၊ ႏုိင္ငံတကာ သြားလာမႈအတြက္ ေမာ္ေတာ္ ယာဥ္မ်ားမွတ္ပုံတင္ျခင္း၊ ပုတ္သုိးပ်က္ စီးလြယ္ေသာ ပစၥည္းမ်ား သယ္ေဆာင္ ျခင္း၊ နယ္စပ္ျဖတ္ေက်ာ္ လုပ္ထုံးလုပ္နည္းမ်ား လြယ္ကူထိေရာက္ျမန္ဆန္ေရး၊ လူမ်ားနယ္စပ္ ျဖတ္ေက်ာ္သြားလာျခင္း၊ ျပည္တြင္းအေကာက္ခြန္စစ္ေဆးျခင္းစနစ္၊ ယာဥ္သြား လာမႈစည္းမ်ဥ္းမ်ားႏွင့္ လမ္းၫႊန္အမွတ္အသားမ်ား၊ ေမာ္ေတာ္ယာဥ္ မ်ားယာယီ၀င္ ထြက္ျခင္း။ ကုန္းလမ္းပုိ႔ေဆာင္ေရး လုပ္ငန္း လုပ္ကုိင္သူမ်ားကုိ လုိင္စင္ ထုတ္ေပးျခင္း ဆုိင္ရာ စံခ်ိန္စံၫႊန္းမ်ား။ ပုိ႔ေဆာင္ေရးဆုိင္ရာ သတ္မွတ္ခ်က္မ်ား။ လမ္းနဲ႔တံတား ေဆာက္လုပ္မႈ စံခ်ိန္၊ စံၫႊန္းမ်ား။ လုိအပ္သည့္ ၀န္ေဆာင္မႈႏွင့္ အေထာက္ အကူျပဳမႈမ်ား၊ ဘက္စုံ သယ္ယူပုိ႔ေဆာင္သူမ်ား တာ၀န္။ ဘက္စုံသယ္ယူပုိ႔ေဆာင္သူမ်ားကုိ လုိင္စင္ထုတ္ေပးေရးဆုိင္ရာ စံခ်ိန္စံၫႊန္မ်ား။ ကြန္တိန္နာဆုိင္ရာ အေကာက္ခြန္စနစ္။ ကုန္ပစၥည္းခြဲျခား သတ္မွတ္ခ်က္စနစ္။ယာဥ္ေမာင္းလုိင္ စင္ဆုိင္ရာစံႏႈန္းမ်ား။ လမ္းေၾကာင္း မ်ားအ၀င္အထြက္ေနရာမ်ားသတ္မွတ္ျခင္း။ ျဖတ္သန္းပုိ႔ေဆာင္ျခင္းဆုိင္ရာ အခြန္အခမ်ား။လုပ္ငန္းပမာဏ အႀကိမ္အေရအတြက္ ႏွင့္ ပါမစ္ထုတ္ ေပးျခင္းတုိ႔ျဖစ္ပါတယ္။
သေဘာတူစာ ခ်ဳပ္ငယ္မ်ား ကုိ တာ၀န္ယူေဆာင္ရြက္ရမဲ့ အဖြဲ႔ အစည္းမ်ားမွာ ေအာက္ပါ အတုိင္းျဖစ္ပါတယ္-
ကုန္းလမ္းပုိ႔ေဆာင္ေရး ၫႊန္ ၾကားမႈဦးစီးဌာန၊ အေကာက္ခြန္ဦးစီး ဌာန၊ ျပည္သူ႔ေဆာက္လုပ္ေရးလုပ္ငန္း၊ ပုိ႔ေဆာင္ေရးစီမံကိန္းဦးစီးဌာန၊ ပုိ႔ေဆာင္ေရးဦးစီးဌာန၊ စုိက္ပ်ဳိးေရးစီမံ ကိန္းဦးစီးဌာန၊ လူ၀င္မႈႀကီးၾကပ္ေရးႏွင့္ အမ်ဳိးသားမွတ္ပုံတင္ေရးဦးစီးဌာနတုိ႔ ျဖစ္ပါတယ္။
မဟာမဲေခါင္ေဒသခြဲ Cross - Border Transport Agreement ၏ စည္းမ်ဥ္း ၂၈ ႏွင့္ ၂၉ တုိ႔တြင္ သေဘာ တူစာခ်ဳပ္ကုိ အေကာင္အထည္ေဖၚရာ မွာ ထိထိေရာက္ေရာက္နဲ႔ အေကာင္း ဆုံးပူးေပါင္းေဆာင္ရြက္မႈျဖစ္ေစေရး အတြက္ ၾကပ္မတ္ေဆာင္ရြက္ရန္ National Transport Facilitation Committee-NIFC ကုိသက္ဆုိင္ရာႏုိင္ငံ မ်ားမွာ ဖြဲ႔စည္းေရး၊ အဲ့ဒီေကာ္မတီမ်ားမွ ကုိယ္စားလွယ္မ်ားျဖင့္ Joint Committee ဖြဲ႔စည္း၍ သေဘာတူစာခ်ဳပ္ အေကာင္အထည္ေဖာ္ေရးကုိ ႀကီးၾကပ္ ရန္ေဖၚျပထားပါတယ္။
ျပည္ေထာင္စုျမန္မာႏုိင္ငံ မွာ အဆုိပါစာခ်ဳပ္မ်ားအေကာင္ အထည္ေဖၚရာတြင္ မိမိတုိ႔ႏုိင္ငံတြင္း ႏွင့္ စာခ်ဳပ္အဖဲြ႕၀င္ႏုိင္ငံအခ်င္းခ်င္း အခက္အခဲႏွင့္ ျပႆနာေပၚေပါက္ လာပါက ကုိင္တြယ္ေျဖရွင္း၍ သယ္ယူ ပုိ႔ေဆာင္ေရးလုပ္ငန္းမ်ား လ်င္ျမန္ ေခ်ာေမြ႕ေစေရးအတြက္ ''ကုန္လမ္းပုိ႔ ေဆာင္မႈ လ်င္ျမန္ေခ်ာေမြ႕ေစေရး ေကာ္မတီ''ကုိ ရထားပုိ႔ေဆာင္ေရး ၀န္ႀကီးဌာန၊ ဒုတိယ၀န္ႀကီးမွဥကၠဌ အျဖစ္ေဆာင္ရြက္၍ အဖြဲ႔၀င္၂၅ ဦး ပါ၀င္ဖြဲ႔စည္းခဲ့ပါတယ္။
၂၀၀၃ ခုႏွစ္မွ ၂၀၀၅ ခုႏွစ္ အထိ သေဘာတူစာခ်ဳပ္၏ ေနာက္ ဆက္တြဲႏွင့္ အေျချပစာခ်ဳပ္ငယ္မ်ား ညႇိႏႈိင္းျခင္း၊ လက္မွတ္ေရးထုိးျခင္း၊ အတည္ျပဳျခင္းမ်ား ေဆာင္ရြက္ရန္ျဖစ္ ၿပီး ေနာက္ဆက္တြဲနဲ႔ အေျချပစာခ်ဳပ္ ငယ္မ်ား (၂၀)ခုလုံး လက္မွတ္ေရးထုိးခဲ့ ၿပီးျဖစ္ပါတယ္။ လက္ခံအတည္ျပဳေရး ကုိ ၂၀၀၅ ခုႏွစ္မွ ၂၀၀၈ ခုႏွစ္အတြင္း သတ္မွတ္ထား ပါတယ္။ အေျချပစာခ်ဳပ္ ငယ္မ်ားကုိ အဖြဲ႔၀င္ႏုိင္ငံအားလုံးလက္ခံ အတည္ျပဳၿပီးမွသာ သေဘာတူစာခ်ဳပ္ ကုိ အျပည့္အ၀အေကာင္အထည္ ေဖၚႏုိင္မွာျဖစ္ပါတယ္။
သေဘာတူစာခ်ဳပ္ကုိအ ျပည့္အ၀အေကာင္အထည္ေဖၚရန္ ၂၀၁၀ ခုႏွစ္ဟု သတ္မွတ္ထားပါတယ္။ ထုိအခ်ိန္မတုိင္မီနယ္စပ္ျဖတ္ေက်ာ္မႈ ကနဦးအေတြ႕အႀကံဳရရွိၿပီး ေပၚေပါက္လာႏုိင္တဲ့ အခက္အခဲမ်ားကုိ ႀကိဳတင္ အေျဖရွာထားေစရန္နဲ႔ လုိအပ္မဲ့အေျခခံအေဆာက္အဦမ်ား ထူေထာင္ခ်ိန္ရရွိေစေရးတုိ႔အတြက္ သတ္မွတ္ထားတဲ့ နယ္စပ္ ေနရာမ်ားမွာ ႏွစ္ႏုိင္ငံ သေဘာတူ၊ ကနဦး အေကာင္အထည္ ေဖၚရန္ ၂၀၀၅ ခုႏွစ္မွ ၂၀၀၉ ခုႏွစ္ အတြင္ ေဆာင္ရြက္ရန္ သတ္မွတ္ထားပါတယ္။
ကနဦးအေကာင္အထည္ ေဖၚရန္ အေ႐ွ႕-အေနာက္စီးပြားေရး စႀကၤန္၊ ေတာင္-ေျမာက္စီးပြားေရး စႀကၤန္ႏွင့္ ေတာင္ပုိင္းစီးပြားေရးစႀကၤန္ ရဲ႕ အဓိကက်တဲ့နယ္စပ္မ်ားျဖစ္တယ္ -
-DanSaVanh(လာအုိ)-Lao Bao(ဗီယက္နမ္)
-Savarnakhet (လာအုိ)- Mukdahan (ထုိင္း)
-Poipet (ကေမၻာဒီးယား)- Aranyaprathet (ထုိင္း)
-Hekou (တ႐ုတ္)- LaoCai (ဗီယက္နမ္)
-Moc Bai (ဗီယက္နမ္)- Bavet (ကေမၻာဒီးယား)
- ျမ၀တီ(ျမန္မာ)- Mae Sot (ထုိင္း)
- တာခ်ီလိတ္(ျမန္မာ)- Mae Sai (ထုိင္း)စတဲ့ ေနရာေတြမွာ ထား၀ယ္နဲ႔ ဘန္ေကာက္ ဆက္စပ္မဲ့လမ္း AH-123 ကုိေတာင္းပုိင္းစီးပြားေရးစႀကၤန္တြင္ ထည့္သြင္းတုိးခ်ဲ႕၍ ေဖာက္လုပ္ရန္ ျမန္မာ-ထုိင္း ႏွစ္ႏုိင္ငံ နားလည္မႈစာခြၽန္လႊာကုိ ၁၉-၅-၂၀၀၈ ရက္ေန႔တြင္ စကၤာပူႏုိင္ငံမွာ ျမန္မာႏွင့္ ထုိင္းႏွစ္ႏုိင္ငံ ႏုိင္ငံျခားေရး၀န္ႀကီးမ်ား လက္မွတ္ေရးထုိး ခဲ့ၾကပါတယ္။
အခ်ဳပ္ဆုိရလွ်င္ ပုိမုိဆက္ သြယ္ယွက္ႏြယ္ၿပီး အရည္အေသြး ေကာင္းမြန္တဲ့ ယွဥ္ၿပိဳင္မႈျဖင့္ ၾကြယ္၀ခ်မ္းသာေသာ လူ႕အသုိင္းအ၀ုိင္းျဖစ္ေရး ရည္မွန္းခ်က္ထားရွိေသာ မဟာမဲေခါင္ေဒသခြဲ၏ လုပ္ငန္းေဆာင္ရြက္မႈတြင္ လူႏွင့္ကုန္စည္မ်ား နယ္စပ္ျဖတ္ေက်ာ္ သယ္ယူပုိ႔ေဆာင္ေရးသေဘာတူညီမႈ CBTA သည္ အေရးႀကီးေသာ ေျခလွမ္း တစ္ခုျဖစ္ေၾကာင္း သတင္းေကာင္းပါး လုိက္ရပါတယ္။
Source: နကသ(ဦး)ကမရ
MIRT (DOBT)

္